←TÜM TESTLER

Yale–Brown Obsesyon Kompülsiyon Ölçeği (Y-BOCS)

Son bir haftadaki takıntılı düşüncelerinizi (obsesyonlar) ve tekrarlayıcı davranışlarınızı (kompulsiyonlar) değerlendiren 10 temel maddelik altın standart klinik şiddet ölçeği.

10 Temel Madde~3–4 DakikaDr. W. K. Goodman / Uluğ & Savaşır

Yale–Brown Obsesyon Kompülsiyon Ölçeği (Y-BOCS), Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) semptomlarının şiddetini ve tedavi sürecindeki seyrini ölçmede psikiyatri ve klinik psikoloji dünyasında altın standart kabul edilen en muteber araçtır.

Ölçek iki ana ekseni detaylı olarak ayrıştırır:

  • Obsesyonlar (Maddeler 1–5): Zihne istenmeden gelen takıntılı düşüncelerle geçen zaman, bunların günlük yaşama etkisi, yarattığı içsel sıkıntı/anksiyete, düşüncelere direnebilme çabası ve kontrol derecesi.
  • Kompulsiyonlar (Maddeler 6–10): Temizleme, kontrol etme, simetri veya zihinsel sayma gibi tekrarlayıcı ritüellere harcanan zaman, engellendiğinde yaşanan içsel huzursuzluk, eylemlere direnme çabası ve kontrol derecesi.

Lütfen her bir maddeyi dikkatlice okuyunuz ve son bir haftadaki (bugün dahil) durumunuzu en iyi yansıtan seçeneği işaretleyiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yale–Brown Obsesyon Kompülsiyon Ölçeği (Y-BOCS) nedir ve neyi değerlendirir?

Yale–Brown Obsesyon Kompülsiyon Ölçeği (Y-BOCS), Dr. Wayne K. Goodman ve çalışma grubu tarafından geliştirilen, Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) belirtilerinin şiddetini ve tedaviye yanıtını değerlendirmede dünya çapında altın standart kabul edilen klinik bir ölçektir. Türkçe uyarlaması Doç. Dr. Berna Uluğ ve Prof. Dr. Işık Savaşır tarafından yapılan ölçek; istenmeyen takıntılı düşünceler (obsesyonlar) ve bunlara eşlik eden tekrarlayıcı davranış veya ritüellerin (kompulsiyonlar) şiddetini kapsamlı şekilde değerlendirir.

Y-BOCS puanları nasıl yorumlanır ve klinik kesme puanları (cut-off) nelerdir?

Y-BOCS toplam şiddet puanı 0 ile 40 arasında değişir. Klinik normlara göre puan aralıkları şöyledir: 0–7 puan arası Subklinik / Minimal Düzey (olağan sınırlar), 8–15 puan arası Hafif Düzey OKB belirtileri, 16–23 puan arası Orta Düzey OKB belirtileri, 24–31 puan arası Şiddetli Düzey OKB belirtileri ve 32–40 puan arası Aşırı Şiddetli Düzey OKB belirtileri olarak değerlendirilir.

Obsesyonlar (takıntılar) ile kompulsiyonlar (ritüeller) arasındaki fark nedir?

Obsesyonlar; kişinin zihnine istemsizce giren, mantıksız ya da rahatsız edici bulunan, yoğun anksiyete ve sıkıntı yaratan tekrarlayıcı düşünce, dürtü veya imgelerdir (örneğin kirlenme, simetri, şüphe, hata yapma korkusu). Kompulsiyonlar ise bu takıntıların yarattığı içsel gerginliği ve kaygıyı hafifletmek ya da korkulan bir olayı önlemek amacıyla kişinin yapmak zorunda hissettiği tekrarlayıcı davranışlar veya zihinsel eylemlerdir (örneğin aşırı el yıkama, kapı/kilitleri defalarca kontrol etme, sayma, düzenleme).

Bu test klinik bir Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) tanısı koyar mı?

Hayır. Y-BOCS bir tanı aracı değil, semptom şiddetini belirlemeye yönelik standart bir tarama ve klinik değerlendirme ölçeğidir. Kesin tanı ve bireye özgü psikoterapi planlaması (örneğin Bilişsel Davranışçı Terapi / ERP, Şema Terapi) ancak bir psikiyatri hekimi veya uzman klinik psikolog tarafından yüz yüze gerçekleştirilen kapsamlı klinik değerlendirme ile konulabilir.

Y-BOCS kaç sorudan oluşur ve testi tamamlamak ne kadar sürer?

Klinik pratikte Y-BOCS toplam puanı ilk 10 temel maddenin (5 obsesyon, 5 kompulsiyon) 0–4 arası derecelendirilmesiyle belirlenir. Bu maddeler; takıntı ve ritüellere harcanan zaman, günlük yaşama ve işe etkisi, yarattığı içsel sıkıntı, direnebilme çabası ve kontrol derecesini sorgular. Testin tamamlanması ortalama 3–5 dakika sürmektedir.